حیا؛ فصل چهارم

فصل چهارم: جلوه های حیا

حیا در دیدار

بیزاری و انزجار از کسانی که مستقیما به چشم دیگران خیره می شودن و گستاخی و پرده دری را می توان به راحتی در نگاهشان خواند. چشم عضوی مهم و سرنوشت ساز در انسان است که با آن وضعیت و موقعیت قضایا را مشاهده می کند و علاوه بر عقل و خرد که گناه بودن یا نبودن مسائل و اعمال را تایید می کند، چشم شرایط و موقعیت ظاهری آن هارا مورد تحلیل و برسی قرار می دهد. دیده ای که عادت دارد به هرکس و هر چیزی بنگرد، پرده های حیا را از فرا رویش می درد و چشم بی حیا مورد تنفر همگان خواهد بود. در واقع انسان وقتی می خواهد حیای خود را نمایان کند، سرش را زیر و چشمش را پایین می اندازد.

برخی از افراد چنین عادت کرده اند که نظاره کر هر چیزی باشند و برای نگاه کردن نیازمند دلیل و انگیزه ای نیستند. به چهره تمامی افراد که در کوی و خیابان از کنار آنان گذر می کنند خیره می شوند، به هر فیلمی – با وجود صحنه های محرک و مستهجن – می نگرند و به آثار و پیامد های ناگوار آن در روح و روان انسان توجهی ندارند. متاسفانه فیلم هایی ساخته می شود که سرارسر آن ها پر از صحنه های نامناسب است که مقصودی جز تحریک جنسی و جذب مشتری ندارند. کمترین آسیب این فیلم ها و... این است که قبح و زشتی گناه در نظر انسان از بین می رود و موجب دوری از خداوند و غفلت می گردد و تاثیرات ناگواری را در جسم و روح انسان بر جای می گذارد.

والاترین نوع نگاه، مخصوص انسان های خردمند و عاقل است که جایگاه نگاه را می شناسند و می دانند که در کجا، کی و چگونه باید نگاه کنند. در هر موقعیتی که قرار می گیرند، به نحوی رفتار خواهند کرد که پرده های حیا را ندرند و در ضمن چیزی  از نظرشان دور نماند. این چشم ها دیدگان اصیل و باحیایی هستند که بجا و با دلیل به زمین دوخته می شوند و کنترل نگاه، نیروی بالقوه و معنویتی سرشار به ایشان خواهد بخشید.

حیا در گفتار

همان گونه که حضرت علی(ع) یادآور می شوند: (( سخن بگویید تا شناخته شوید؛ زیرا انسان زیر زبان خویش نهفته است.))

در حقیقت حیا در گفتار، شخصیت و هنر افراد را جلوه گر می سازد. حیا در گفتار با چند عامل نمایان می شود:

الف) بیان مطالب مناسب

در درجه اول محتوای کلام باید از معاصی گفتاری چون دروغ، غیبت، تهمت، تمسخر، تخریب و هتک حرمت دیگران خالی باشد. با رواج حرمت شکنی، اعتماد اجتماعی از بین می رود و ضربه محکمی به اجتماع و نظام وارد می شود. همیشه باید بدانیم (( حرمت مؤمن از حرمت خانه خدا بیشتر است.)) روایتی از امام کاظم(ع) داریم که: (( گوش و چشم خودت را در مقابل برادر دینی ات دروغگو بشمار! اگر پنجاه نفر نزد تو قسم خوردند، ولی خود آن فرد سخن دیگری گفت، او را تصدیق و دیگران را تکذیب کن. مبادا چیزی بر زبان جاری کنی که موجب خواری وی شود و مردانگی و آبروی او را نزد دیگران از بین ببری که در این صورت در زمره ی کسانی  خواهی بود که خداوند درباره آنها فرمود: بدرستی برای کسانی که دوست دارند فحشا را در میان اهل ایمان پراکنده سازند، عذابی دردناک خواهد بود.))

در درجه بعد سخن سبک و بدون وقار بر زبان جاری نسازیم. درشت گویی، فحش دادن، به زبان آوردن امور تحقیر کننده و همچنین سخنان نامناسب، گفتاری است فاقد حیا؛ چرا که هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد. بر عکس در مورد زنان، چه بسا نرم و لطیف سخن گفتن با نامحرمان مخالف حیاست. آن چنان که قرآن به زنان توصیه می کند: صداهای خود را خاضع و نرم نکنید؛ چه بسا کسانی که قلبشان مریض است تحریک گردند.

ب) حیا نسبت به مخاطب

در ارتباط های کلامی باید رعایت ادب و احترام را نمود. برخی سخن ها در جمع زنان قابل بیان است و در حضور آقایان قابل طرح نیست و بالعکس. همچنین نسبت به منزلت و شخصیت مخاطب از بیان حرف های مخالف حیا باید دوری کرد.

ج) تذکر دادن

روش به کار گیری کنایه در تذکر دادن افزون بر این که بر تاثیر سخن خواهد افزود، رعایت حدود حیا و شرمساری  را نیز در پی خواهد داشت.

د) درخواست کردن

در حکایات داریم که بزرگان دین هرگز چیزی را از دیگران درخواست نمی کردند، بلکه به جای درخواست مستقیم، از روی حیا و با کنایه سراغ چیزی را می گرفتند؛ به عنوان مثال: (( در خانه آب هست؟!))

هـ) بیان طنز و فکاهی

می توان دیگران را به خنده وا داشت؛ ولی حریم ها و حدود را نشکست. امام محمد باقر(ع)  ابابصیر را به خاطر شوخی با زن نامحرم توبیخ می کنند و از وی می خواهند دیگر مرتکب این کار نشود. ( و این درحالی است که او به آن زن قرآن یاد می داد.)

و) غنا و آوازخوانی

خداوند زبان انسان را برای بیان مطالب عالی قرار داده است. یکی از استفاده های غلطی که از زبان می شود، خواندن اشعار شهوت آلود با لحنی مستانه است که از قدیم متداول بوده است و با ایجاد تحریک جنسی، زمینه ی گناه و فساد را فراهم می کند و تا به امروز نیز گریبان گیر نسل جوان است. امام صادق(ع)  می فرمایند: (( آیا یکی از شما خجالت نمی کشد که بر چارپایش آواز بخواند؛ درحالی که ( چارپا ) تسبیح خدا را می گوید.))

حیا در شنیدار

انسان باید به گونه ای رفتار نماید که دیگران در حضور او جانب حیا و وقار را پیش بگیرند و هر سخنی را بر زبان جاری نسازند. باید بدانیم که انسان هر گاه با کسی صمیمی می شود، حق صحبت کردن از هر دری با او را ندارد و پرده های حیا را یکی پس از دیگری بدرد؛ بزرگان دین پیوسته به گونه ای رفتار می کرده اند که در حضورشان کسی نه از ترس بلکه از شرم حضور، مرتکب گناه نمی گردیده و هر سخنی را بر زبان جاری نمی ساخته است.

حیا در پندار

امام صادق(ع) نقل می کنند که پیامبر(ص) می فرمودند: (( در مقابل خداوند حق حیا را به جا آورید. گفتند: ای پیامبر خدا چه کنیم؟ فرمود: اگر کسی بخواهد حق حیا را به جا آورد، نباید به بستر خواب رود مگر این که مرگ را بین دو چشمش ببیند و باید سر و اندیشه های درون  آن و شکم و آنچه را در آن می ریزید مواظبت نماید و به یاد قبر و پوسیدن بدن در آن باشد و کسی که به دنبال آخرت است، باید زینت های زندگی دنیا را رها کند.))

حیا در کردار

مهمترین جلوه ی حیا در کردار، ترک گناه است؛ حتی گناهان گوچک. در صورتی که انسان متوجه نعمت های خدا باشد یا خود را در محضر خدا ببیند یا اندک محبتی در دلش از خدا داشته باشد، حیا باعث می شود گناهی انجام ندهد.

حیا در پوشش

یکی از جلوه های بارز حیا، نوع و اصل پوشش انسان می باشد. در بین حیوانات، پوشش موضوعیت ندارد. انسان است که به خاطر حیا خود را می پوشاند. حتی  اگر در محیطی انسان دیگری هم نباشد، او حداقل پوشش را رعایت می کند.

پیامبر روزی یکی از کارگران خود را دید که در فضای باز غسل می کند. به وی فرمودند: (( نمی بینم از خدایت شرم کرده باشی! مزدت را بگیر و ما نیازی به تو نداریم.))

و در جاهای مختلف می فرمودند: (( خداوند شما را از عریان شدن باز داشته است؛ لذا از عریان شدن بپرهیزید.))

 

پایان فصل چهارم

/ 8 نظر / 10 بازدید
افسر سایبری موعود

سلام داداش این فصلم مثل فصلهای دیگه جالب بود خسته نباشی.دمت گرم[شوخی] یا علی[گل]

بشارت

سلام و ادب احسنت! در عین اختصار پر از محتوا است.خدا خیرتون بده. فقط یه نکته ای که متاسفانه الان خیلی از دوستان مذهبی هم توجه نمی کنند رعایت حیا در فضای مجازی است که به نظر بنده مصداق همان حیا در سخن گفتن است. (به قول مهندس طلبه)به خدای بندگان باحیا می سپارمتان!

گل حجاب عطر عفاف

سلام و ممنون از دعوتتون فصل جالب و آموزنده ای بود امیدوارم که بتوانیم در همه حالت حیا و عفت داشته باشیم ان شالله.

روشنا

سلام ممنونم از دعوتت مطلبت رو خوندم جالب بود و مفید موفق باشی

دریا

سلام .این فصلو خوندم و فصلای قبل رو هم کپی کردم که بخونم.دست شما درد نکنه. خوبه که اینقدر با حوصله این مطالب رو تایپ می کنید. در پناه مولا باشید.[گل]

دل نوشته های من

سلام خدایش عالی و جامع بود دوست دارم یه دور دیگه هم بخونم [لبخند]

گمشده

سلام چقد جالب تاحالا دوتا کتاب رو تواین وبلاگ دیدم که هردو هم قشنگن وهم من خوندمشون. کتاب غرب وآخرالزمان هم کتاب خیلی خوبی هست که من پیشنهاد می کنم. باتشکر از وبلاگ خوبتون